Kosmolohiya

Hulyo 11, 2009

Watak na Pag-Inog

Watak na Pag-Inog

Ang kosmolohiya ay isa sa mga sinaunang sangay ng pilosopiya. Ito ay ang pag-aaral ng mga prinsipyong nagpapagalaw sa uniberso. Dito napag-aaralan ang katangian ng ekstension o lawak ng mga materyal na bagay, ang pangunahing sanhi ng paggalaw, konsepto ng panahon [oras] at ang kahalagahan ng kalawakan.

Iba ang kosmolohiya sa astonomiya. Ang huli ay isang sangay ng siyensiya. Bagaman mga bagay sa kalawakan din ang pinag-aaralan, ito ay nakatuon sa sukat, ugali ng paggalaw at komposisyon ng mga ito. Bagaman parehong gumagamit ng obserbasyon, ang una ay gumagamit ng pangangatwiran habang ang huli ay gumagamit ng matematika. Ang astrolohiya naman ay pag-aaral din ng mga bagay sa kalawakan ngunit ito ay patungkol sa epekto nito sa kapalaran ng bawat tao [horoscope].

Unang naging katanungan sa larangan ng kosmolohiya ay kung ano ang naunang prinsipyo. Ayon kay Thales ng Miletus, ang unang prinsipyo ay tubig, at lahat ng umiiral ay binagong anyo o bersyon lamang ng iisang ‘kawalang hanggan’ at lahat ay puspos ng mga diyos. Kinontra naman ni Anaximander ng Miletus si Thales na kanyang guro. Ayon kay Anaximander, ang unang prinsipyo ng mga mga bagay ay ang apieron o kawalang kasiguraduhan. Marami pang mga pilosopo ang nagbigay ng opinyon sa unang prinsipyo. May nagsabing apoy, may nagsabi namang lupa at mayroong nagsabing hangin.

Ngunit ayon kay Socrates, ang unang prinsipyo ay ang ‘pag-iral’ o being. Dito unti-unting humiwalay ang pilosopiya sa mitolohiya. Dito nabigyang diin ang paggamit ng pangangatwiran at ito ang naging batayan ng metapisika ni Aristotle. Sa kasalukuyan, bihira na lamang ang nag-aaral ng kosmolohiya. Marahil ay dahil sa mabilis na paglago ng mga siyensiya. Ngunit maganda rin balikan ang prinsipyong nagpapakilos sa mga bagay. At ito ay hindi na kayang abutin ng agham.

Mag-iwan ng Tugon

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Palitan )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Palitan )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Palitan )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Palitan )

Connecting to %s

Safehouse Infoshop

leaks of an un-boxed mind

densio

Just another WordPress.com site

Picturesque

release the endorphin

Pinay Unlimited

I don't want to be defined.

Likha ng Kamay

Artisans of the Aborlan Arts Program

sibaltan

a peaceful village by the sea ~ east el nido, palawan

Retired? No way!

Discovering my new island home

iskul ob pilosopi

imbitasyon na tayo'y mag-isip..

El Nido Resorts Environment Department

Sustainable Tourism in Action

Mga Sulating Pilipino

...mga larawang isina-titik

kuntra krusada

Laban sa Kultura ng mga Hari

Bagong Pananaw

Ang paglalakbay ni Fransisko Kiamko (Pagtuklas sa Isang Moralidad na Walang Diyos o Relihiyon)

WordPress.com

WordPress.com is the best place for your personal blog or business site.

%d bloggers like this: