Noong nakaraang Huwebes, Oktobre 29, Nagpatawag ng public consultation ang pamahalaang probinsyal ng Palawan tungkol sa hiling ni Cong. Chikoy Alvarez na tanggalin ang limang protected area sa Palawan, kasama ang El Nido-Taytay Managed Resource Protected Area, sa panukalang batas na Enhanced National Integrated Protected Areas System Law (ENIPAS).

Bagaman may halong panlilinlang ang presentasyon ng mga nag-nagpadaloy ng konsultasyon, ipinahayag pa rin ng mga residente ang pagtutol.

Narito ang ilan sa mga panlilinlang na nakasaad sa mga nasabing presentasyon:

1. Mas makapangyarihan ang ENIPAS kaysa IPRA LAW (Batas tungkol sa Katutubo) at mapapaalis ang mga katutubo sa loob ng protected area.

2. Bawal ang motorized vehicles.

3. Mas maraming bawal, mas mataas ang parusa.

4. Walang ginawang pag-sangguni ang senado bago ipasa ang batas.

Sa kabilang banda, narito naman ang katotohanan tungkol sa ENIPAS:

1.Iginagalang ng ENIPAS ang IPRA LAW. Sa katunayan, mananatili ang mga katutubo sa kanilang tahanan. Ang di lang pwede ay ang “naturalized” na katutubo na ginagamit ng mga investors para magamit ang protektadong gubat.

2. Nakasaad sa ENIPAS, hindi papayagan ang motorized vehicles kung walang lisensya mula sa mga kinauukulan, e.g., MARINA at LTO. Ito ay matagal nang nakasaad sa mga batas ng transportasyon.

3. Dapat lang na damihan ang bawal upang mapangalagaan ng husto ang likas yaman. Dapat lang ding taasan ang parusa upang matakot mga mapagsamantala.

4. Nagkaroon ng konsultasyon ang senado. Sa katunayan, pinatawag na nila ang mga kinatawan ng mga protected areas sa Palawan kasama ang pamahalaang probinsyal.

Maliban dito, ang ENIPAS ang magiging panangga ng El Nido sa mga mapanirang proyekto tulad ng mining at coal-fired power plant.

Basehan ang ganitong katotohanan, hinihikayat ko ang mga mamamayan ng El Nido, ng lalawigan ng Palawan at mga bisitang nagmamahal sa likas- yaman ng Palawan na manindigan at bantayan ang pagpasa ng ENIPAS. Dahil baka bukas o makalawa, magising na lang tayo na sira na ang gubat at buhay ilang sa Palawan.

 

DSC_7229Ang Strategic Environmental Plan for Palawan [SEP Law] o ang Republic Act 7611 ay ginawa upang maprotektahan ang kalikasan ng Palawan. Isa sa mga mahalagang bahagi ng SEP Law ay ang Environmentally Critical Areas Network [ECAN] Map. Nasa mapang ito nakasaad ang mga sumusunod:

1. Core Zone – ang pinakasagrado sa lahat ng mga sona. Hindi pinapayagan dito ang pagtatayo ng istruktura o anumang gawain maliban sa siyentipikong panananaliksik, pangangasiwa sa kalikasan at mga ritwal ng mga katutubo.

2. Buffer Zone – ang sona kung saan pinapayagan lamang ang mga iilang gawain na walang masyadong epekto sa kalikasan. Ang buffer zone ay nakalagay palibot sa core zone.

3. Controlled Use Zone – ang mga lugar kung saan pinapayagan ang turismo, pangingisda at iba pang gawaing pangkabuhayan ngunit nalilimitahan ng mga mahigpit na patakaran.

4. Traditional Use Zone – ang sona kung saan pinapayagan ang mga nakasanayan nang gawain ng komunidad tulad ng pangunguha ng balinsasayaw at mga laman-dagat.

5. Multiple Use Use Zone – ang sona kung saan maaaring magtayo ng istruktura at gawin ang normal na kalakal.

Napakaganda ng hangarin ng SEP Law dahil nais nitong pangalagaan ang ating kagubatan, mga katutubo at kabuhayan ng mga nakatira sa Palawan. Ngunit may pagkakamali ang batas na ito. Dahil karamihan sa mga nakaluklok sa Palawan Council for Sustainable Development [PCSD], ang konsehong tagapag-patupad ng SEP Law, ay mga pulitiko: ang gobernador ng Palawan, tatlong kongresista ng 3 distrito ng Palawan at ang mayor ng Puerto Princesa City. Dahil sa ganitong istruktura, walang magagawa ang iilang Civil Society Organizations [CSO] na miyembro rin ng PCSD pagdating sa mga kritikal na desisyon. Malaki ang tsansa na manaig ang layuning politikal kaysa pangangalaga sa kalikasan.

At nangyari nga ito kamakailan nang aprubuhan ng PCSD ang pagtatayo ng Coal-Fired Power Plant sa Narra, isang proyekto na magdudulot ng polusyon sa hangin, mga ilog at agrikultura.. Naganap ito nang walang ginawang pagsangguni sa mga apektadong mamamayan. Nakakalungkot dahil ang layunin ng batas ay pangalagaan ang kalikasan ng Palawan. Ngunit kabaliktaran, pinangalagaan ng PCSD ang interes ng mga politiko.

Hindi lamang ‘yon, Gawain din ng PCSD ang aprubahan ang mga mining operation sa Timog Palawan kahit na ang mga proyekto ay nakalagay sa core zone at lugar ng mga katutubo. Kapag magpapatuloy ang ganitong kalakalan, wala na talagang saysay ang nasabing batas na dapat sana ay mangangalaga sa mga likas yaman ng Palawan. Kaya dapat lang na baguhin ang SEP Law: tanggalin ang mga pulitiko sa PCSD at palitan ng mga siyentipiko at mga kinatawan ng mga pangkalikasang organisasyon.

Habang di pa nababago ang batas, kailangan nating magbantay. Kasalukuyan ngayong tinututulan ng mga taga-Palawan ang pagtatayo ng coal plant at nagsasagawa sila ng signature campaign para tutulan ang coal plant na inaprubahan ng PCSD. Naglagay din sila ng hashtag sa Twitter na #CoalFreePalawan upang ipahayag ang pagtutol. Patuloy ang laban at inaanyayahan ang lahat na makisangkot at magbantay dahil nakataya dito ang kahihinatnan ng isa sa pangunahin pinupuntahan ng mga turista dito sa Pilipinas at ang pananatili ng napakayamang kalikasan na naninirahan dito. Maliban pa rito, ang usok na ibubuga ng coal plant ay karagdagan sa pagbabago ng klima sa buong mundo.

Virtual Water

Enero 11, 2014

20140111-172508.jpg Nasa training ako noon sa bansang Hapon nang lubos kong naunawaan ang ibig sabihin ng ‘Virtual Water.’ Natutunan ko ito sa lektyur na ginanap sa University of Okinawa matapos ang aming pagsasanay sa Nature School.

Ang Virtual Water ay ang dami ng tubig na nagastos sa isang produkto. Halimbawa, ang saging na ini- export ng Pilipinas sa Japan: gumastos ng tubig ang kumpanya upang ito’y diligan; tubig din ang ginamit sa paghugas ng mga bunga bago ilagay sa sisidlan. Isang ordinaryong saging ang dumating sa Japan ngunit sa mata ng mga siyentipiko, ang saging na ito ay may bakas ng virtual water.

Bakit mahalaga ang pagsukat ng virtual water? Kasabay kase sa pag-unlad ng isang bansa ang pagkaubos ng tubig nito dahil sa pagsulong ng industriyalisasyon ay agrikultura. Masusing minamatyagan ng mga sayantist ang pinagmumulan ng ating tubig at kung gaano kalaki at kabilis ang ating paggamit.

Kapag ang pinagmumulan ng tubig ay mula sa ilalim ng lupa, ito’y di magtatagal at mauubos. Ayon sa isang propesor ng University of Okinawa, ang tubig sa ilalim ng lupa sa Estados Unidos ay bumaba na ng 40 piye. At pag nagpatuloy, ang agrikultura nila ay hindi magtatagal.

Ang mga ilog ang isa sa mga pinagmumulan ng tubig na hindi nauubos. Ngunit nanganganib na ang mga ito dahil sa polusyon at pagputol ng puno sa kagubatan na siyang nag-i-imbak ng tubig hanggang tag-araw.

Lumago ng 7% ang ating ekonomiya nung nakaraang taon. Gaano kaya ang nadagdag sa dami ng kinailangang tubig sa mga produktong nagawa? Dumami ba ang pinagkukunan ng tubig? Lumawak ba ang mga kagubatan?

Maliban sa usapin ng virtual water ay ang paglago ng populasyon. At tayo ay kasama sa gumagamit ng tubig. Kailangan din nating kumilos. Ang mga mainam na solusyon upang mabawasan ang paggamit ng tubig ay ang paggamit ng tubig-ulan, pag-resiklo ng tubig at ang pagtitipid sa paggamit nito.

Sa mga susunod na siglo, magiging mainit na usapin ang paggamit ng tubig sa mundo. Kaya ngayon pa lang, simulan na natin ang pagtitipid sa paggamit ng tubig, ugaliin nating magtanim ng mga puno sa gubat, iwasang magtapon ng basura sa ilog at isuplong sa kinauukulan ang pumuputol ng puno sa gubat. Mga maliliit na bagay lamang ito ngunit malaki ang maitutulong sa kapwa.

1483049_10151849191807099_503970433_nKamakailan lamang, tinanghal ng Travel + Leisure Magazine ang Palawan bilang pinakamagandang isla sa buong mundo. Hindi na tayo magtataka dahil ang Palawan ay merong dalawang World Heritage Site, ang Puerto Princesa Underground River at ang Tubbataha Reef. Maliban dito, nariyan din ang magagandang destinasyong pangturismo tulad ng Port Barton, El Nido at Busuanga. Nasa Palawan din nakapaloob ang 8 na protected areas, 690,000 ektarya ng gubat, 42,500 ektarya ng bakawan, mahigit 447 specie ng bahura at 279 specie ng ibon.

Ang Palawan ay isa sa ilan na lamang na natitirang yaman ng Pilipinas. Ngunit sa kabila ng kanyang kagandahan, may isang higanteng kumpanya, ang DMCI, na nagnanais magtayo ng planta ng coal sa munti niyang bayang Aborlan. Kataka-takang inaprubahan ng lokal na pamahalaan, mula barangay hanggang munisipyo at hanggang pamahalaang probinsyal ang pagtatayo ng naturang planta sa kabila ng pagtutol ng mga mamamayan ng Aborlan. Ang tanging sangay ng gobyerno na tumutol sa proyekto ay ang Palawan Council for Sustainable Development [PCSD]. Kasabay ng pagtutol na ito ng PCSD ay ang isang malawakang protestang ginanap noong Nobyembre 28, 2013.

Maging ang mga alagad ng sining ay nakiisa sa protesta. Noong Disyembre 1, 2013 binuksan ang isang art exhibit sa Robinson’s Palawan bilang protesta sa pagtatayo ng nasabing planta. Ang exhibit ay magtatapos sa Diyembre 6 kung saan magkakaroon ng kosiyerto si Lolita Carbon ng ASIN.

Kasama sa kilos protesta ay ang sulating ito na nagnanais na iparating sa inyo ang mga paglilinaw sa mga sumusunod na isyu:

1. Hindi ang kakulangan sa power generators ang dahilan ng malawakang brown-outs. Ang tunay na dahilan ay ang hindi matinong pamamahala ng pamamahagi ng kuryente. Sa katunayan, 54 MW na kuryente ang kayang ibigay ng Palawan Mainland Grid ngunit ang pinaka-malalaking kable na dinadaluyan ng kuryente ay hindi akma sa ganito kalakas na daloy.

2. Hindi totoong walang nagawang plano na magtayo ng renewable energy source sa Palawan. Katunayan, mula pa 2007 limang proposals na para sa hydro-electric power plant ang isinumite sa pamunuan ng PALECO [Palawan Electric Cooperative] at NAPOCOR [National Power Corp.] Nagkaroon din ng proposal para sa bio-mass at solar energy.

3. Hindi totoong mahal ang renewable energy. Bagaman malaki ang kapital na kailangan sa hydro-electric at solar power plants, maliit lamang ang babayaran ng mga gumagamit dahil mababa ang operational costs ng mga ito. Maliban dito, ang mga konsyumer ng renewable energy ay di saklaw ng 12% Value Added Tax [VAT].

4. Hindi totoo ang konbersyon mula coal patungong biomass ng gatong ng planta sa loob ng 3 taon. Ito’y isang panlilinlang dahil ang ganitong konbersyon ay mangangailangan ng kumplikadong teknolohiya na napakamahal.

5. Hindi rin totoo ang “Clean Coal Technology” na pinangangalandakan ng DCMI. Sa katotohan, wala pang teknolohiya para gawing malinis ang usok na lumalabas sa coal power plant.

Lubhang napakahalaga ang isyung ito dahil kapag magagawa nila ito sa Palawan, mas lalo na sa lahat ng bahagi ng bansa. Hindi kaila sa atin na umiinit na ang klima ng mundo at ito’y nagdudulot ng malalakas na bagyo tulad ng Yolanda. Sa puntong ito, dapat na nating tutulan ang anumang magpapalala sa patuloy na umiinit na mundo at isulong natin ang malinis na pagmumulan ng enerhiya.

Wag mag-alala, hindi pa huli ang lahat. May magagawa ka pa..

Mahiwagang Mikrobyo

Abril 14, 2013

20130414-190545.jpg Di ko alam kung pa’no ka nakapasok sa ‘king sistema. Malamang nalunok kita, nalanghap, nadilaan, natitigan, nahaplos o kaya’y napagkamalang pagkain.

Ang lakas ng epekto mo sa akin. Bigla na lang akong nilamig habang pinagpapawisan ng butil-butil. Di ko alam kung maduduwal ako o matatae. Nanunuot sa isip ko ang sakit ng kalamnan. Putol-putol aking tulog. Naglalaro ang mga kakatwang imahen sa aking isipan. Nagdi-diliryo na ako, inaapoy ng lagnat.

Gumising akong walang ganang kumain. At doon ko napilitang inumin ang mapait na gamot. At unti-unti ka ngayong pinapatay ng nilikha ng agham upang bukas makalawa’y maging maginhawa na ang aking pakiramdam.

Balik sa normal ang buhay. Balik sa normal ang inog ng mundo, kung saan tinitilian ang mga artista at ibinoboto ang mga pulitikong mukhang mahirap ngunit marangyang namumuhay sa perang kinamkam sa bayan.

Parang gusto ko na lang magkasakit uli. Kelan kaya bibisitahin ng isang mahiwagang mikrobyo ang lipunan? Hindi na nakakatuwa ang normal.. ..kailangan na nating magkasakit.

Pagong Ng Ekonomiya

Nobyembre 9, 2012

Ambilis ng pag-usad na ating ekonomiya. Lumalakas ang piso kontra dolyar at tumataas ang Philippine Stock Exchange Index [PSEi]. Tumataas din ang koleksyon ng buwis kaya maraming proyekto ang naipapatupad. Sa kabila ng mabilis na paglagong ito, mabagal pa rin ang proseso sa pagkuha ng permit at isa ito sa mga dahilan kung bakit alanganin pa ring magbukas dito ng negosyo ang mga mamumuhunan.

Nais nga ni PNoy na paiksiin ito, at marami na rin sa mga pamahalaang lokal ang nakapag-patupad na ng pag-papaiksi ng prosesong ito. Napakagandang programa ngunit ang tanong – isasakripisyo ba natin ang regulasyon patungkol sa kalidad, kaligtasan ng publiko o kapakanan ng kalikasan?

Tatanggalin ba natin ang fire certificate, o ang building permit o kaya’y sanitary permit para lang mapaiksi ang proseso. Ang pinaka-matindi ay ang sitwasyon ng mga negosyo sa loob ng mga protected areas sa Palawan. Dahil ang isang protected  area ay pinamamahalaan ng Protected Area Management Board [PAMB] at lahat ng proyekto o investment ay nangangailan ng pahintulot ng PAMB.

Dahil dito mag-aantay ang mga nais mag-negosyo ng isa hangang 3 buwan para makakuha ng PAMB endorsement. Pagkatapos ay mag-aanatay uli ng isa hangang 3 linggo para naman sa pagsang-ayon ng Sanguniang Bayan [SB]. Pagkatapos nito ay aantay uli sila ng isang buwan uli o mahigit para naman sa endorsement ng Palawan Council for Sustainable Development [PCSD]. Ang PCSD ay nabuo noong ipasa ang Strategic Environmental Plan [SEP] Law at ang PAMB naman ay nakasaad sa National Integrated Protected Areas [NIPAS] Act.

Pagkatapos sa PSCD ay mangangailangan uli ng endorsement mula sa Sangguniang Panlalawigan [SP] bago makakuha ng Environmental Compliance Certificate [ECC] mula sa Department of Environment and Natural Resources [DENR]. Ang lahat ng ito ang daraanan upang sila ay mabibigyan ng Building Permit mula sa munisipyo at ng pinaka-aantay na Mayor’s Permit.

Kung ikaw nga naman ang mamumuhunan, magdadalawang isip ka. Pero ang tanong. Kailangan bang bawasan ang proseso? Papaano naman ang kalikasan? Maapektuhan kaya ito kung aalisin ang ilan sa mga naparaming daanan?

Sa mga nabanggit na mga konseho, karamihan sa mga nakaupo ay mga pulitiko. Nakatulong nga ba sila na mapangalagaan ang kalikasan? Kailangan ba ang lahat ng endorsement at daanin sa botohan? Pwede naman sigurong ilagay ang mga teknikal na tao na magsasabi kung saan ang pwede at di pupuwede ayon sa batas at agham.

Hangga’t hindi nababago ang ganitong pagong na sistema, hindi tayo uusad at hindi tayo makakasiguro ng proteksyon sa kalikasan. At marahil, kailangan dito ang pag-bibigay daan ng mga pulitiko para sa isang pagbabago.

Earth Hour na naman mamaya. Papatayin natin ang mga ilaw sa loob ng isang isang oras. Napakaganda ng pakana na ito ng World Wildlife Fund [WWF], ngunit epektibo nga ba? Nabawasan nga natin ng isang oras ang pag-gasta ng kuryente, ngunit katiting lang ito kumpara sa 8,784 na oras ng taong ito, nasa 0.01% lamang. Sabagay, nakakatulong ito sa pagpapalaganap ng kamalayan sa Climate Change.

Nakailang Earth na tayo, tila walang epekto ito sa mga industriya. Patuloy ang pagbuga ng usok sa mga pagawaan sa Estados Unidos, ang bansang pinamulan ng WWF. At ang tsina ay patuloy sa pag-arangkada sa industriyalisasyon at humahabol sa Tate na maging numero unong tagabuga ng usok sa hangin. Patuloy din ang pagkalbo sa ating mga gubat, patuloy ang mga minahan. At ramdam na namin ang epekto sa mga sunod-sunod na sakuna.

Abnormal na ang klima. Hindi na ordinaryo ang buhos ng ulan. Sira na rin ang siglo: nagkakaroon na rin ng ulan sa tag-init at nagkakaroon ng tagtuyo sa tag-ulan. Dahil dito, apektado ang ilan sa mga pananim na naka-depende sa naturang siglo.

Bagaman maliit ang epekto, kalampag na rin siguro ito sa mga malalaking kumpanya at mga dambulahang bansa na magbawas ng buga ng karbon sa atmosphere dahil tayong maliliit ang lubos na naapektuhan.

Pero bilib din ako sa Tate. Napakabagal ang pagtugon nila sa usaping Climate Change habang nagpapadala sila ng kakarampot na “aid” sa mga mahihirap na bansa upang maglunsad ng mga programa sa “Climate Change Adaptation.”

Gayumpaman, sige lang. ‘Wag tayong makuntento sa pagpatay ng ilaw. Mag-rally tayo upang patigilin ang mga minahan at mga trosohan, isuplong natin ang mga nagdidinamita ng isda, magtipid na rin tayo ng tubig at kuryente. Higit sa lahat i-tsismis natin sa ating kapit-bahay ang tungkol sa Climate Change.

Safehouse Infoshop

leaks of an un-boxed mind

densio

Just another WordPress.com site

Picturesque

release the endorphin

Pinay

I don't want to be defined.

Likha ng Kamay

Artisans of the Aborlan Arts Program

sibaltan

a peaceful village by the sea ~ east el nido, palawan

Retired? No way!

Discovering my new island home

iskul ob pilosopi

imbitasyon na tayo'y mag-isip..

Mga Sulating Pilipino

...mga larawang isina-titik

kuntra krusada

Laban sa Kultura ng mga Hari

Bagong Pananaw

Ang paglalakbay ni Fransisko Kiamko (Pagtuklas sa Isang Moralidad na Hindi Nakabatay sa Tradisyunal na Diyos o Relihiyon)

WordPress.com

WordPress.com is the best place for your personal blog or business site.