Photo by Cynthia Sumagaysay-Del Rosario

Tuligsain mo ang aking ideya,
Lurayin ang detalye,
Pagtawanan ang gramatika.

Durugin mo ang aking self-esteem.
Basagin mo ang natitirang respeto ko sa sarili.

Hamunin mo ang kapakinabangan ng aking teorya.

At kapag di ko na kaya,
Iduduwal ko ito at isusulat ang pait
Sa papel na basa ng sipon at luha.

At babalutin ko ito,
Pipigain ang katas
Sa pagkuyom ng aking palad…
…at saka isasampal sa magara mong mukha
habang inuusal ang salitang…

“Tenk yu!”

Pagkat nang dahil sa ‘yo’y…
…may naipasa akong report.

Samakatwid…

Oktubre 20, 2009

AristotleArgumentum ad baculum, argumentum ad miserecordiam, argumentum ad populum at marami pang ibang mga nakakalulang termino ang binuno ko habang nag-aaral ng lohika. Sa kasamaang palad ang tatlong ito lang ata ang naiwan sa kukote ko. Ewan ko ba, hindi ako mapalagay sa mundo ng lohika. Sa lahat ng philo subject, ito ang hindi ko maintindihan. Marahil ay wala akong tiyaga sa mga detalye nito. Gayunpaman, nakapasa ako dito dahil memorized ko ang mga termino at nagkataong mabait ang aming guro.

Tutal hate ko na rin lang ang logic at bobo ako dito, sisiraan ko na siya sa inyo. Pero in fairness, nakapa-systematic at napaka-scientific sya. Maihahalintulad ito sa matematika. Napaka-ganda rin ang depinisyon: “the science of correct thinking.” Wow! Apektado ng depinisyong ito ang kaisipan ng buong mundo. Mantakin mo pag may logic ka ikaw ang matino mag-isip at ang wala nito ay erehe, bopol, sintu-sinto o kaya’y bangag sa droga. Ang humulagpos, makatakas, umalagwa’t lumabas sa bakod ni logic ay nanganganib na mapariwara, mangamote at ituring na isinumpa.

Kung ang matematika ang naging lenguwahe ng agham, ang lohika naman ang naging kasangkapan ng pilosopiya sa paghahanap ng katotohanan sa loob ng humigit kumulang tatlong milenyo. Nagkaroon din ng matematikal na pagpapadaloy sa lohika, na tinawag na symbolic logic. Inumpisan ito ni George Boole at Augustus de Morgan noong ika-19 siglo. Napakaganda ng hatid ng lohika sa sangkatauhan. Tinuruan nito ang mundo na mag-isip sa tamang direksyon, maapuhap ang katarungan at magkaroon ng organisadong pamayanan.

Gayumpaman, may mga bagay tayong hindi napansin tungkol sa epekto ng lohika sa kaisipan ng tao. Hindi ba’t ang lohika ay nakasentro sa kaisipang “tama ako at mali ka?” At dahil mali ka, dapat kang tumahimik, magdusa, mapahiya o kaya’y mamatay. Ang matatalo sa argumento ay itinuturing na walang saysay, walang K sa mundo ng pilosopiya, panget at pinagtampuhan ng tadhana.

Ganito ang naging kaisipan ng sibilisasyong klasiko ng mga Griyego at Romano…   …na nasa kanila lamang ang liwanag. At ang mundo sa labas nila ay tinawag nilang barbaro. At sinakop nila ang mundo sa paniniwalang alipin ito ng kadiliman at sila ang maghahatid dito ng liwanag ng agham at kultura. Ganun ang tingin nila…    …cheap ang kultura ng mga barbaro. Sabagay, pakitaan ba naman ng mga ugaling kanto na walang poise at manners…    …siyempre yun ang iisipin nila.

Sa kulturang Hudyo naman ay tinuring nilang marumi at tinaguriang Hentil ang hindi nila kauri. Mahigpit nilang ipinagbabawal ang makihalubilo at mag-asawa ng mga hindi yumayakap sa kanilang paniniwala. Ganito rin ang naging kaisipan ng Simbahang Katoliko. Ang mga lumabas sa canon ng kanyang dogma ay tinaguriang mga erehe at kailangang itiwalag, parusahan o kaya’y lipulin. Maging ang Islam at Protestanteng relihiyon ay nasa ganitong disposisyon. Ito ang dahilan ng paglunsad ng mga krusada, jihad at pagdanak ng dugo noong panahon ng repormasyon.

Tila hindi nakakatulong ang lohika sa pandaigdigang pagkakaisa. Sino ba ang totoong humahawak ng katotohanan gayong bawat isa, bawat institusyon at bawat samahan ay naniniwalang sila ang tama? Baka naman iisa rin lang ang tinutukoy at magkaiba lamang ang perspektibo. Sinasabing mong bulok ang manga at sinasabi ko namang hindi gayong pahero tayong tama dahil magkaiba tayo ng anggulo sa pagtingin sa manga. Nakaharap sa ‘yo ang bulok na bahagi ng manga samantalang nakaharap sa akin ang bahaging malinis.

Nang mapagtanto ko ‘to, unti-unti kong iniwan ang tradisyunal sa lohika at pinag-aralan ang proseso ng diyalektika. Dito ko natutunan ang tungkol kasalukuyang kaisipan o “thesis” at ang humahamong kaisipan o “anti-thesis.” Maglalaban ang dalawang magkaibang ideya hanggang mabuo ang pinagsanib na prinsipyo, ang “synthesis.” Sa prosesong ito, kadalasan walang talo at mahihikayat mo pa ang nasa kabilang panig na makiisa at makisangkot sa pagsasakutapan ng ideyang pinag-tagpi. Nga naman, kung i-rekognisa ang karunugan mo…   …ma-bo-boost talaga ego mo at makikisangkot ka sa synthesis.

Sa opinyon ko, dapat igalang ng bawat isa ang magkakaibang lohikang dumadaloy sa bawat bakod ng sariling kaisipan o institusyon. Ang diyalektika ang magbubukas ng pag-uusap upang bigyang-daan ang bagong kamalayan tungkol sa ideya. Dahil bawat isa ay kumbinsido na sila ay tama, bawat isa at may punto. Nagkataon nga lang na iba’t ibang kulturang ang ating ginagalawan at magkaiba ang hamon sa ating mga mundo at institusyon.

Bawa’t isa’y naghahanap sa katotohanan. At bawat isa’y may kanya kanyang interpretasyon ng katotohan. Hindi masama ang ikarangal ang sariling daloy ng lohika ngunit higit na mainam ang makisangkot sa diyalogo. Lahat naman tayo ay may punto. Ang tanging wala sa tamang daloy ng lohika ay ang nagkukunwari sa paghahanap ng katotohanan at yung sarado ang isip. ‘Yun ang mga taong di na kailangang pakinggan at kausapin. Magsasayang ka lang ng oras sa mga ganung uri nilalang.

Ngunit paano mo malalaman kung ang isang tao ay sarado ang isip o nagkukunwari lamang sa pahahanap ng katotohanan? Hmmmmn…    …sa pamamagitan ng…    …LOHIKA. Yun lang…   …kahit hate ko ito, balik pa rin ako sa lohika.

Safehouse Infoshop

leaks of an un-boxed mind

densio

Just another WordPress.com site

Picturesque

release the endorphin

Pinay Unlimited

I don't want to be defined.

Likha ng Kamay

Artisans of the Aborlan Arts Program

sibaltan

a peaceful village by the sea ~ east el nido, palawan

Retired? No way!

Discovering my new island home

iskul ob pilosopi

imbitasyon na tayo'y mag-isip..

Mga Sulating Pilipino

...mga larawang isina-titik

kuntra krusada

Laban sa Kultura ng mga Hari

Bagong Pananaw

Ang paglalakbay ni Fransisko Kiamko (Pagtuklas sa Isang Moralidad na Hindi Nakabatay sa Tradisyunal na Diyos o Relihiyon)

WordPress.com

WordPress.com is the best place for your personal blog or business site.