Nagmamadali

Setyembre 16, 2011

Sinabi ko sa aking sinulat noon tungkol sa proyektong Large Hadron Collider [LHC-CERN] na imposibleng makita nila ang Higgs boson o ang unang particle na pinagmulan ng uniberso. Ayon na ulat medyo lumalabo na nga ang tsansa na matuklasan ito. At ang masama nito nagdududa na ang mga siyentipiko kung ito nga talaga ay umiiral o umiral. Masyado namang nagmamadali ang ating mga siyentipiko. Hindi naman porke’t di nila natagpuan sa ngayon ay hindi na ito umiiral.

Baka naman ang inaakala nila, ang particle na ito ay kasinlaki lamang ng pinakamaliit na particle na nadiskubre sa kasalukuyan. Baka naman mas maliit pa ng ilang beses. Baka hindi pa sapat ang instrumentong naimbento sa ngayon upang masdan ito. Bakit din nila tingnan ang anggulo ng presyur, grabiti at friction sa halip na pagsalpukin lamang ang mga particle.

Masyadong nagmamadali ang mga alagad ng agham…    …at masyado rin nilang ginawang parang Hollywood Sci-Fi ang Siyensya.

Advertisements

Di Kita Marinig…

Enero 27, 2010

Masyadong pinagtalunan ng mga siyentipiko ang tungkol sa presensiya ng ether sa kalawakan. Ang dahilan…     …nagtataka sila kung bakit ang liwanag ay nakakatawid dito habang ang tunog [sound] ay hindi. Sa palagay ko’y wala naman talagang ether sa kalawakan. May kakayahan naman talagang maglakbay ang enerhiya sa vacuum…    …maliban sa sound. Sa opinyon ko, hindi naman talaga enerhiya ang sound kundi enerhiyang mekanikal na naglalakbay sa materya tulad ng hangin, tubig at maging sa mga solidong bagay. Nangangailan siya ng materya upang maglakbay…    …kaya hindi siya makatawid sa vacuum.

Pano ba nalilikha ang sound? Nalilikha ito sa pamamagitan ng mga lihitimong enerhiya tulad ng enerhiyang mekanikal, elektrikal at init. Sa pagsasalpukan ng dalawang bagay, sa priksiyon, sa kidlat ay nagkakaroon ng vibration na tumatawid sa materya at ang enerhiya at naglalakbay sa pamamagitan ng alon [waves] ng vibration. Apektado nito ang mga materyang madadaanan ng alon dahil sa mumunting pagyanig at presyur.

Tulad ng alon sa dagat, hindi talaga ito umiiral. Ang tunay naumiiral ay ang dagat at ang alon ay paggalaw lamang ng dagat na tinulak ng isang enerhiyang mekanikal. Ang wave patterns ay reaksiyon lamang upang mabalanse ang presyur ng materya. Ngunit ang lakas ng enerhiyang tumatawid ay nagkakaroon ng epekto dahil sa lakas ng pag-uga ng midyum. Nawa’y magsilbing pala-isipan ‘to sa mga alagad ng agham at suriin nilang mabuti ang esensiya ng materyal na enerhiya.

daloy

Liwanag at dilim, babae at lalaki, yin at yang, pasitib at negatib, kape’t katas, asin at paminta, meron at wala, pera at bayong…   …mga magkasulangat na prinsipyo, enerhiya at esensiya ngunit kailangan ang isa’t isa. Ganito rin sa pilosopiya…    …may dalawang magkasalungat: ang silangan at kanluran. Sa kasamaang palad, mas tinangkilik natin ang kanluran. Naisantabi natin ang silangang pinagmulan ng Budismo, Kristiyanismo at Islam. Nawaglit sa isip natin na ito ang kumanlong sa mga naunang sibilisasyon: ang Mesopotamia, Asiria at Tsina.

Napaka-lohikal ng pilosopiyang kanluran. Maka-agham ang pundasyong itinatag ni Socrates na nakumpleto sa metapisika ni Aristotle. Ngunit ang kanlura’y mapanupil. Ito ang naglunsad ng pananakop sa buong mundo na sinimulan ng mga Griyego at Romano. Nagpatuloy ito sa panahon ng mga krusada at lalong lumawak sa panahon ng mga konkistadores na Ingles, Kastila at Pranses. Apektado ng “Organon” ni Aristotle ang kaisipan nilang ang puti ay hindi itim at ang mga erehe ay dapat lipulin. Naimpluwensyahan naman ng materyalismo ni Marx ang mga madugong rebolusyong naniniwalang dapat ibagsak ang naghaharing uri.

Upang mapalawig ang kaunlarang nakamit, isinulong ng kanlurang makinarya ang industriyalisasyon at konsumerismo. Nagsunog ng kilay ang kanyang mga siyentipiko upang gumawa ng bomba atomika, tangke at submarino na mas lalong nagpalawak sa kanluraning imperyo. Umimbento sila ng mga gamot na tadtad sa mga artipisyal na sangkap, mga pestisidyong unti-unti sa ati’y pumapatay at mga plastic na nagkalat na ngayon sa ating mga dagat at gubat. Gayunpaman, nagdulot din ito ng magagandang pagbabagong nagpatingkad sa kasaysayan tulad ng mga kontribusyon ni Galileo, da Vinci at Darwin.

Pinapaniwala ng pilosopiyang kanluran ang sangkatauhan na siya ang ultimong sentro ng uniberso. Ikinintal nya sa tao na siya’y puspos ng kapangyarihan ng agham, na magagawa n’ya ang lahat ng mga imposible sa mundo. At umusad ang sibilisasyon sa pamamagitan ng teknolohiya. Guminhawa ang buhay ng tao sa mga imbensyong tulad ng mga sasakyan, enerhiya at karunungang artipisyal. Umangat ang antas ng ng kaisipan dala ng mga pananaliksik na nakarating hanggang planetang Corot-7b. Dagdag pa dito ang pag-uugnay ng mga kulturang pinaglalayo ng mga dambuhalang karagatan.

Ngunit ano ang kapalit? Ang kakatwang pagbabago ng klima, depresyong nagaganap sa kaloob-looban ng mga nagumon sa sistema, at ang pagkamatay ng mga rehiyonal na kultura. Tila mawawalan ng saysay ang ipinundar na modernong sibilisasyon dahil unti-unting sinisira ng ganti ng kalikasan. Ganti ito dahil masyadong inilayo ng kanlurang imbensyon ang tao sa payak na kapaligirang kanyang kinagisnan. Namulat ngayon ang bagong tao sa mundo ng makina at kompyuter kung saan hindi na kailangang magpagal, kumilos, magtrabaho at mag-isip. Sabagay, bahagi ito ng ebolusyon ng tao. Ngunit ang ebolusyon man ay nangangailan din ng direksyon at kahulugan.

Nakakalunos…    … dahil napaka-tahimik pa rin ng silangan? Siya sana ang magbibigay ng bagong mukha sa nakagandang pagbabago. Tila di na gaanong naririnig ang kahulugan sa likod ng “Dao” ni Lao-Tzu? Kung itinuon lang natin ang ating pag-unlad sa harmoniyang nagpapanatili sa uniberso hindi na sana tayo lumalanghap ng maruming hangin at nalulunod sa di na normal na buhos ng ulan. Marahil ay di pa huli ang pagbabalik natin sa karunungan ng Zen, Talmud, Koran at Prana…    …kahit gumon na tayo sa mga likhang “pangangailangan” na ipinangangalandakan ng telebisyon at internet.

Sa palagay ko’y nagsisimula na rin ang pagtangkilik sa silangang kaisipan dahil sa pagiging popular ngaun ng yoga, acupuncture at tai chi. Ngunit kelangan pa ring marinig ang ibang aspeto nito at ang tugon nito sa hamon ng kasalukuyang panahon. Nangangailangan ang mundo ng anti-thesis upang ibalanse ang sitwasyong politikal, ekonomikal, ekolohikal at teknolohikal ng mundo. Nakakalungkot, dahil sa kanluran pa rin nagmumula ang tawag ng pagbabago lalo na sa usapin ng klima, karapatang pantao at pagsisiyasat ng sarili…   …samantalang nasa silangan ang imbakan ng karunungang magsusulong sa mga ito.

Bakit unti-unting kinakain ng kanluran ang silangan? Bakit pati ang Tsina ay nagkukumahog sa industriyalisasyon habang nagdurusa naman ang kanyang kalikasan? Bakit ang Hapon ay nagsisimula nang mag-palawak ng imperyong ekonomikal sa pamamagitan ng pagpapautang sa mga mahihirap na bansa? Dahil ba likas sa atin ang mamangha sa mga kagila-gilalas? Marahil ay naniniwala tayong mas superyur ang mga puti sa Asyano pagdating sa lakas at talino. Di lang natin alam na mas may patutunguhan, hindi nakakapinsala at makabuluhan ang ating agham at pilosopiya. Sayang! Tinangkilik natin ang kaisipang nakakamangha ngunit walang kahahantungan.

Tila napakabagal ng ating pagkamulat sa katotohanang ang tinatahak natin pala…    …ay ang nakamamanghang pag-unlad tungo sa unibersal na pagkawasak. Kung igigiit lamang ng silangan ang kanyang lakas at talino, mabibigyang direksyon at mas malalim na kahulugan ang takbo ng ebolusyon ng tao at sibilisasyon. Tulad ng yin at yang, pasitib at negatib, hindi maaaring maghiwalay ang silangan at kanluran…    …kailangan nila ang isa’t isa.

Bobo Ba Ang Pinoy?

Setyembre 11, 2009

Natatawa ako at naaaliw na basahin ang mga sulating naglalarawan ng kabobohan, kapalpakan at katangahan ng Pinoy. Ngunit kasabay ng pagtubo ng abs at pamumuo ng kabag sa tyan sa katatawa ay ang kurot sa budhi. Hindi ba’t tayong mga nag-a-“astang” intelektwal ang may kagagawan ng kabobohang pinag-durusahan ng ating lipunan? Hindi ba’t tayo ay bahagi rin sa kabobohang ito?

Hindi kataka-taka dahil nakikita natin ang kamangmangan ng Pinoy ayon sa pamantayang ipinagduldulan sa atin ng kanlurang kultura na nagpakilala sa atin ng plastic, kontrasepsyon at pulbura. Nakakalungkot na ang tinangkilik natin ay ang edukasyon na nabatay sa kanilang pamantayan na ang matalino ay ang marunong umingles, magbasa at magbilang.

Hindi lang natin nasilip, tayong mga “edukadong” naturingan, ang agham na kanilang ginagalawan tulad ng agham ng hilot, isang katutubong istilo ng panggagamot na maaari nating ipantay sa shiatsu ng hapon, at ang “jungle survival” ng mga Ita na pinag-aaralan pa ng hukbong Amerikano dito sa bansa.

Matalino ang Pinoy. Hitik sya sa agham na itinuro ng mga ninuno at ng kalikasan. Magaling sa diskarte at mayaman sa imahinasyon. Ngunit ano ang ating ginawa? Sinamba natin ang industrialisasyong ipinakilala ng kanluran. Tinabunan ang katutubong agham ng kultura ng plastic na nagkalat sa ating mga karagatan. Hinigop ng mga makinarya ang mga magsasaka sa bukid. Paano lilitaw ang natatagong galing ng Pinoy kung kulang sa nutrisyon ang kinakain? Wala nang food security sa bansa dahil panay panawid gutom lamang ang mga programa ng gobyerno. Dagdag pa dito ang opyo ng showbiz na pampamanhid sa gutom na nararanasan ng mga kaawa-awang maralita.

Bobo ba ang Pinoy? Hindi naman. Mismanaged lang. At bawat isa’y sangkot sa bugok na sistemang nagpabagsak sa antas ng pambansang kamalayan. Ano ang nagawa ng mga manunulat at artista upang malunasan ang maling direksyong tinatahak ng edukasyon, sining at agham ng bansa? Asan ang ating mga henyo at siyentipiko? Mukhang naroon sila sa mga bansang nagpakita ng interes sa kanilang katalinuhan. Hindi na yata interesado sa kanila ang ating pamahalaan.

Gayunpaman, nangangarap pa rin ako na balang araw ay makikilala rin ang “wa-is” na Pinoy. Ngunit habang wala pa ‘yon. Patuloy pa rin ako sa katatawa sa pagbabasa ng kabobohan ng Pinoy, tawa na nauuwi sa luha. Na-hu-hurt ako hindi dahil sa kabag na namuo sa t’yan ko kundi sa katotohanang kasama pala ako sa kabobohang ito.

Pero hindi talaga bobo ang Pinoy. Hindi lang halata na matalino.

Safehouse Infoshop

leaks of an un-boxed mind

densio

Just another WordPress.com site

Picturesque

release the endorphin

Pinay

I don't want to be defined

Likha ng Kamay

Artisans of the Aborlan Arts Program

sibaltan

a peaceful village by the sea ~ east el nido, palawan

Retired? No way!

Discovering my new island home

iskul ob pilosopi

imbitasyon na tayo'y mag-isip..

Mga Sulating Pilipino

...mga larawang isina-titik

kuntra krusada

Laban sa Kultura ng mga Hari

Bagong Pananaw

Ang paglalakbay ni Fransisko Kiamko (Pagtuklas sa Isang Moralidad na Hindi Nakabatay sa Tradisyunal na Diyos o Relihiyon)

WordPress.com

WordPress.com is the best place for your personal blog or business site.